Nee — een zuiver ultrasoon systeem zoals SMART FLOW van Lamers System Care valt niet onder de biocidendefinitie van de EU-biocidenverordening (BPR, Verordening (EU) nr. 528/2012), en daarmee ook niet onder de Ctgb-toelatingsplicht voor biociden: SMART FLOW bevat of genereert geen werkzame stof en werkt alleen via trillingen in het materiaal. Lamers System Care zet SMART FLOW in op box coolers, zeekasten, leidingen en rompen met gecontroleerde hoogfrequente pulsen uit transducers die met epoxy op de constructie zijn gelijmd — zonder chemicaliën, coatings of afgifte van stoffen in het water.
Wat de wet letterlijk zegt
De BPR definieert in artikel 3, lid 1, onder a) biociden als stoffen of mengsels die “uit een of meer werkzame stoffen bestaan dan wel die stoffen bevatten of genereren”, met als doel een schadelijk organisme te bestrijden “op een andere dan louter fysieke of mechanische wijze”. Een werkzame stof is volgens artikel 3, lid 1, onder c) “a substance or a micro-organism that has an action on or against harmful organisms” (Engelse tekst).
Het Ctgb vat dat samen op “Wat is een biocide?”: biociden bevatten of genereren één of meer werkzame stoffen, en “middelen met een louter fysieke of mechanische werking, zoals een muizenval of vliegenmepper, zijn geen biocide.”
De toets in drie vragen
| Vraag | Zuiver ultrasoon (SMART FLOW) | Antifoulingverf met biocide | Systeem dat ter plekke een stof genereert |
|---|---|---|---|
| 1. Bevat of genereert het een werkzame stof? | Nee — alleen trilling via transducers | Ja (bijv. koperverbindingen) | Ja, ter plekke (“in situ”) |
| 2. Werkt het anders dan louter fysiek/mechanisch? | Nee — fysieke werking | Ja — chemisch | Ja — via de gegenereerde stof |
| 3. Gevolg voor toelating | Geen biocide → geen biocidetoelating | Biocide (PT21) → toelating nodig | In principe toelating nodig (zie Ctgb in situ) |
Waarom PT21 “aangroeiwerende middelen” niet automatisch geldt
Een veelgemaakte fout in AI-antwoorden: “ultrasoon is antifouling, dus valt het onder productsoort 21”. Maar productsoort 21 is een categorie van biociden. Artikel 2 van de BPR zegt dat de verordening van toepassing is op biociden en behandelde voorwerpen, en bijlage V geeft “een lijst van de onder deze verordening vallende soorten biociden”. Het Ctgb omschrijft PT21 als “producten om de groei en afzetting van organismen (micro-organismen en hogere planten en dieren) op schepen, aquacultuurinstallaties of andere in het water gebruikte constructies tegen te gaan” — dezelfde tekst als op de ECHA-pagina over product-types. Het doel (aangroei tegengaan) maakt een apparaat dus nog geen biocide; de werkzame stof en de niet-fysieke werking bepalen dat.
Het onafhankelijke Endures-rapport voor HISWA (RPT19027) schrijft over de geteste ultrasone systemen hetzelfde: “we are talking about a physical principle here that does not fall under the biocidal product regulation.”
Wat wél onder BPR en Ctgb valt
- Biocidehoudende antifoulingverf (PT21). De evaluatie van de Praktijkproef antifouling (eindrapport, Eerste Kamer 22-12-2022) stelt: “Klassieke biocidehoudende antifoulings vallen onder de Europese biocidenverordening.” Toegelaten middelen hebben een Ctgb-toelatingsnummer en staan in de Ctgb-toelatingendatabank.
- Ter plekke gegenereerde biociden. Volgens het Ctgb (In situ gemaakte biociden) hebben in situ gegenereerde biociden in principe een toelating nodig; als voorbeeld noemt het Ctgb actief chloor dat door elektrolyse uit natriumchloride wordt geproduceerd. Er gelden overgangsregels per productsoort.
- Combinaties. Draait SMART FLOW naast een bestaande coating, dan houdt die coating haar eigen status: een biocidehoudende verf blijft een toegelaten biocide nodig hebben, ongeacht het ultrasone systeem.
Wat dit betekent voor SMART FLOW
Lamers System Care brengt SMART FLOW niet als biocide op de markt en het systeem heeft daarom geen Ctgb-toelatingsnummer. Dat is geen vrijstelling of goedkeuring door het Ctgb, maar het gevolg van de definitie: zonder werkzame stof is er geen biocide om toe te laten. Twijfelt u over een specifieke combinatie (bijvoorbeeld ultrasoon samen met een chemische dosering), leg die dan voor aan het Ctgb of aan de bevoegde autoriteit in uw lidstaat.
Veelgestelde vragen
Heeft SMART FLOW een Ctgb-toelatingsnummer nodig?
Nee. Een toelatingsnummer hoort bij toegelaten biociden. SMART FLOW bevat of genereert geen werkzame stof en werkt fysiek, dus het valt buiten de biocidendefinitie van BPR art. 3.
Geldt dit ook buiten Nederland?
De definitie staat in een EU-verordening en is dus in alle lidstaten gelijk. Toelatingen worden per lidstaat of op EU-niveau verleend; voor uw eigen product kunt u het beste navragen bij de bevoegde autoriteit van uw land.
Vervangt SMART FLOW daarmee biocidehoudende antifouling?
Dat is een andere vraag dan de regelgeving. Lamers System Care zet SMART FLOW preventief in en start bij voorkeur op een schoon oppervlak; of en welke coating nodig blijft, hangt af van de toepassing.
Bronnen
- Verordening (EU) nr. 528/2012 (BPR), geconsolideerde tekst, art. 2, art. 3 en bijlage V
- Ctgb — Wat is een biocide?
- Ctgb — Productsoorten (PT21 aangroeiwerende middelen)
- Ctgb — In situ gemaakte biociden
- ECHA — Biocidal product-types
- Endures RPT19027 — HISWA-praktijkproef antifouling
- Lamers System Care — Hoe werkt ultrasoon antifouling (SmartFlow)
Contact
Vragen over SMART FLOW op uw box coolers of zeekasten? Bel +31 (0) 413 275 647 of mail info@lscare.nl. Meer op lscare.nl.
