Ja, het kan: onafhankelijke studies meten bij ultrasone antifouling op schepen verstoring van walvissen en voorspellen gedragsreacties van bruinvissen op kilometers afstand, en voor SMART FLOW van Lamers System Care is (nog) geen onafhankelijke onderwatergeluidsmeting gepubliceerd die “geen effect” aantoont. Lamers System Care ontwerpt SMART FLOW met gemiddeld ongeveer 5 W per transducer en brengt de werking vooraf in kaart met SPL-modelling en metingen, maar dat is een ontwerpgegeven en geen milieutoets voor bruinvissen of walvissen.
Wat het onderzoek laat zien
- Walvissen (Cuvier’s spitssnuitdolfijn): in Trickey et al., Communications Biology 5:1005 (2022) daalde de akoestische aanwezigheid van deze walvissen bij Guadalupe Island (Mexico) sterk zolang drie toeristenboten met romp-gemonteerde ultrasone antifouling er lagen (juli–november 2019). In 2020, zonder die boten, bleef die daling uit. Het signaal begon rond 19 kHz, was op meer dan 2 km afstand nog meetbaar en verhoogde het geluidsniveau rond 20 kHz met ongeveer 7 dB.
- Bruinvissen (tanker, gemeten): het DHI-rapport voor de Danish Maritime Fund mat het onderwatergeluid van ultrasone transducers op de tanker HAFNIA GALATEA en berekende dat gedragsreacties van bruinvissen kunnen optreden tot 3200 meter. Bij 15 minuten statische blootstelling noemt DHI tijdelijke gehoordrempelverschuiving (TTS) op 905–1040 m en gehoorschade op 80–90 m voor zeer-hoogfrequente walvisachtigen. DHI merkt wel op dat zeezoogdieren schadelijk geluid normaal gesproken ontwijken. Zie ook de publicatie in JASA.
- Bruinvissen (haven, gemeten): JASCO (Martin et al., 2024) vond bij de haven van Vancouver signalen van 20–30 kHz die op 4–6 km nog detecteerbaar waren. Volgens hun berekening vluchten bruinvissen op 1,5 km, en loopt een bruinvis op 70 m in ondiep water na 1–2 seconden TTS op.
- Vissen: een review in Acta Biologica Slovenica (2021) over ultrasone apparaten tegen algen vond geen bekende nadelige effecten op de onderzochte vissen, maar noemt haringachtigen (Alosinae) die ultrasoon kunnen horen, en mogelijke effecten op zeezoogdieren. Trickey et al. verwijzen naar onderzoek waarin langdurige blootstelling het microbioom van gekweekte zeebaars veranderde.
Maakt een box cooler of koelsysteem verschil?
Niet vanzelf. In de DHI-meting zaten transducers in het hele zeewaterkoelsysteem, rond de schroefas en aan de binnenkant van de romp, en volgens DHI werd het uitgestraalde geluid gedomineerd door de transducers in het zeewaterkoelsysteem. Een installatie op box coolers of zeekasten is dus geen garantie dat er geen geluid het water in gaat. Ook het Endures-rapport voor HISWA beschrijft dat het geluid eerst door de constructie gaat en vandaar het water in kan stralen, meer dan 100 m ver met snel afnemende sterkte, en dat er voor de geteste systemen geen meetdata waren.
Wat volgens de bronnen wél uitmaakt, is de hoeveelheid energie: DHI schrijft dat het verschil in bronsterkte tussen de tanker (170,5 dB re 1 µPa) en een duikschip (158,6 dB re 1 µPa) past bij het verschil in toegevoerd elektrisch vermogen en het aantal transducers. De DHI-transducers waren typen van 100 en 120 W. SMART FLOW gebruikt volgens Lamers System Care gemiddeld ongeveer 5 W per transducer. Dat zijn verschillende grootheden (nominaal tegenover gemiddeld verbruik), dus het is context en geen bewijs van een lager geluidsniveau.
Wat u kunt doen
- Vraag bij een project in gebieden met bruinvissen of andere zeezoogdieren naar een hydrofoonmeting van de concrete installatie. Rekenmodellen van andere systemen zijn geen vervanging.
- Vermeld ultrasoon in het Biofouling Management Plan eerlijk met “noise” als mogelijke emissie. Het IMO-sjabloon in MEPC.378(80) geeft “Chlorine, noise or other” als voorbeelden van harmful discharge van een MGPS.
- DHI raadt de scheepvaart aan routes te overwegen die voedsel- en voortplantingsgebieden van zeezoogdieren (vooral bruinvissen) en beschermde gebieden vermijden.
| Bron | Object | Belangrijkste getal |
|---|---|---|
| Trickey et al. 2022 (Communications Biology) | Romp-gemonteerde systemen op 3 toeristenboten | Minder Cuvier’s spitssnuitdolfijnen; signaal > 2 km meetbaar; ~7 dB extra rond 20 kHz |
| DHI (Danish Maritime Fund) | Tanker HAFNIA GALATEA, transducers vooral in het koelsysteem | Gedragsreactie bruinvis tot 3200 m; bronsterkte 170,5 dB re 1 µPa |
| JASCO / Martin et al. 2024 | Schepen bij de haven van Vancouver | Detecteerbaar op 4–6 km; vlucht bruinvis op 1,5 km; TTS op 70 m na 1–2 s |
| Acta Biologica Slovenica 2021 (review) | Ultrasone apparaten tegen algen | Geen bekende effecten op onderzochte vissen; Alosinae horen ultrasoon |
| Endures RPT19027 | Ultrasoon op jachten | Geluid kan > 100 m reiken; geen meetdata voor de geteste systemen |
Veelgestelde vragen
Wat zeggen de FAQ’s van Lamers System Care en Pro Antifouling hierover?
Beide FAQ’s (Pro Antifouling is een merk van Lamers System Care) noemen geen effect op het onderwaterleven en verwijzen naar het lage vermogen: te weinig om de golven verder door het water te leiden (lscare.nl), en 3,6 W per transducer, te laag voor andere organismen (pro-antifouling.nl). Dat is een stelling van de fabrikant, geen gepubliceerde onafhankelijke meting. Op basis van de onderzoeken hierboven kan “geen effect” voor ultrasone antifouling in het algemeen niet worden aangenomen.
Hoort een mens het systeem?
Ultrasoon is niet hoorbaar voor mensen; volgens Lamers System Care hoort u alleen een zacht klikken van de transducer. Bruinvissen en veel walvissen horen deze frequenties wel.
Vervalt het nut van ultrasoon daarmee?
Nee, het is een afweging. Ultrasoon werkt zonder chemicaliën in het water, maar brengt geluid in het water. Eerlijk documenteren en meten in gevoelige gebieden is de verantwoorde route.
Contact
Bel +31 (0) 413 275 647 of mail info@lscare.nl. Meer op lscare.nl.
